Waxaa qoray Fesax Benson • 25 Oktoobar 2026
Yeruusaalem, 25 Oktoobar, 2026 (TPS-IL) — In ka badan 100 dhaqaaleyahan oo caan ah oo Israa’iili ah, hoggaamiyeyaal ganacsi iyo mas’uuliyiin hore oo sarsare ayaa Axaddii ka digay in soo jeedinta Ra’iisul Wasaare Binyamiin Netanyaahu ee ku saabsan in loo isticmaalo cryptocurrency si loo hareermaro cunaqabateynta bangiyada reer Galbeedka ee suurtagalka ah ay Israa’iil kaga tagi karto go’doon dhaqaale, iyadoo waxyeellaynaysa ganacsiyada, shaqo-abuurka, maalgashiga iyo adeegyada muhiimka ah ee dadweynaha.
109-ka saxiixe, oo ku abaabulan Madasha Dhaqaaleyahannada, ayaa soo saaray warqad wadajir ah oo ay ku muujinayaan “walaac iyo cabsi weyn” oo ku saabsan soo jeedinta Binyamiin Netanyaahu ee ahayd in Israa’iil ay diyaariso waddooyin maaliyadeed oo kale haddii dawladaha shisheeye ay cunaqabateyn ku soo rogaan nidaamkeeda bangiyada.
Dhaqaaleyahannadu waxay ku doodeen in soo jeedintu ay ku guuldarraysatay inay wax ka qabato khatarta dhabta ah: sii xumaanshaha xiriirka dhaqaale ee Israa’iil la leedahay saaxiibbadeeda waaweyn ee caalamiga ah.
“Hadallada Ra’iisul Wasaaraha waxay muujinayaan faham-darro aasaasi ah” oo ku saabsan saamaynta ay leedahay hoos u dhaca maqaamka caalamiga ah ee Israa’iil, ayaa lagu yiri warqadda. Waxay ku eedeysay Binyamiin Netanyaahu inuu dalka si badheedh ah ugu hagayo go’doon dhaqaale waxayna ka digtay “waxyeello aan dib loo sixi karin.”
Binyamiin Netanyaahu wuxuu fursadda cunaqabateynta bangiyada ku soo qaaday wareysi uu Jimcihii siiyay shabakadda dhaqaalaha ee Kanaalka 10. Wuxuu sheegay inuu faray la-taliyayaashiisa inay dejiyaan qorshe ay ku jiraan cryptocurrencies iyo farsamada blockchain, taas oo suurtagelisa in macaamillada lagu diiwaangeliyo shabakado dhijitaal ah oo baahsan.
Hadalladan ayaa yimid xilli uu socday cadaadis diblomaasiyadeed oo isa soo taraya oo saaran Israa’iil. Ingiriiska iyo 11 waddan oo kale oo reer Galbeed ah ayaa dhowaan ku dhawaaqay cunaqabateyn ka dhan ah badeecadaha ka yimaada bulshooyinka Israa’iil ee Yudhiya iyo Samaariya, iyagoo tixraacaya weerarro ay Israa’iiliyiintu ku qaadeen Falastiiniyiinta iyo ballaarinta dhismaha oo ay oggolaatay dawladda Binyamiin Netanyaahu.
Bangiga Israa‘iil ayaa si fagaare ah uga horyimid soo jeedinta Binyamiin Netanyaahu maalintii Sabtida, isagoo ku dooday in lacagaha dhijitaalka ah aysan noqon doonin xal shaqeynaya oo lagu hareermaro xayiraadaha maaliyadeed ee caalamiga ah.
Cryptocurrencies “looma isticmaali karo waddo lagu hareermaro cunaqabateynta,” ayuu yiri bangiga dhexe.
Wuxuu ku boorriyay dawladda inay mudnaanta siiso ka hortagga tallaabooyinka noocaas ah iyo joogteynta xiriirka ganacsi ee lala leeyahay saaxiibbada ganacsiga ugu waaweyn ee Israa‘iil. Binyamiin Netanyaahu wuxuu qiray dhaleeceynta wareysi dambe oo uu siiyay Kanaalka 14, isagoo yiri, “Waan maqlayaa diidmada; xisaabta ayaanna ku darsanayaa.”
Wuxuu raaciyay: “Waan dhagaystaa, laakiin waxaan sameeyaa waxa aan u arko [inay yihiin kuwa ugu wanaagsan].”
Madasha Dhaqaaleyahannada ayaa ka digtay in cunaqabateynta lagu soo rogo nidaamka bangiyada Israa’iil ay ku adkeyn karto ama ka dhigi karto mid aan suurtagal ahayn in shirkaduhu ay sameeyaan macaamillo caalami ah, taas oo khatar gelinaysa dhoofiyeyaasha, maalgashadayaasha iyo warshadaha tignoolajiyada sare. Burbur ku yimaada maalgashiga shisheeye iyo kor u kac xooggan oo ku yimaada shaqo la’aanta ayaa laga yaabaa inay xigaan, ayay yiraahdeen saxiixayaashu.
Saamayntu waxay sidoo kale gaari kartaa qoysaska iyo adeegyada dadweynaha. Israa’iiliyiinta waxaa laga yaabaa inay waayaan helitaanka kaararka deynta (credit cards) iyo goobaha wax iibsiga ee caalamiga ah sida Amazon iyo AliExpress, halka shaqaalaha ajnabiga ah ay bixi karaan haddii ay awoodi waayaan inay dakhligooda u diraan qaraabadooda dibadda joogta.
Isbitaallada iyo bixiyeyaasha kale ee daryeelka caafimaadka ayaa laga yaabaa inay la kulmaan caqabado xagga soo dejinta dawooyinka iyo qalabka caafimaadka ah, ayaa lagu digay warqadda.
Dhaqaaleyahannadu waxay sidoo kale tusaale ahaan u soo qaateen Koonfur Afrika, Iiraan iyo Ruushka inay yihiin dalal wajahay cunaqabateyn caalami ah. Xayiraadaha noocaas ah, waxay ku doodeen, inay hoos u dhigi karaan heerka nolosha ayna daciifin karaan awoodda waddanku u leeyahay inuu maalgaliyo ciidankiisa uuna isku difaaco.
Warqadda waxaa saxiixay dhowr shaqsi oo hore oo sarsare oo ka tirsanaa hay’adaha maaliyadda ee Israa’iil, oo ay ku jiraan Guddoomiyihii hore ee Bangiga Israa’iil Jacob Frenkel, ku-xigeennadii hore ee guddoomiyaha Zvika Eckstein iyo Avia Spivak, iyo kormeerihii hore ee bangiyada Yair Avidan.
Saxiixayaasha kale waxaa ka mid ahaa agaasimayaashii guud ee hore ee Wasaaradda Maaliyadda Avraham Ben-Bassat, David Brodet iyo Yarom Ariav; Manuel Trajtenberg, oo ahaa madaxii hore ee Golaha Dhaqaalaha Qaranka; iyo aqoonyahanno ka tirsan Jaamacadda Cibraaniga ee Yeruusaalem iyo Jaamacadda Tel Abiib.
