Waxaa qoray David Israel • 15 Nofeembar 2026
Yeruusaalem, 15 Nofeembar, 2026 (TPS-IL) — Maalinta Isniinta, Israa’iil waxay xusi doontaa Maalinta Xuska Qaranka ee David Ben-Guriyoon, 53 sano kadib dhimashadiisii. Si munaasabadda loo xuso, Machadka Dhaxalka Ben-Guriyoon iyo Kaydka Ben-Guriyoon waxay shaacinayaan labo dukumiinti oo taariikhi ah kuwaas oo maanta miisaan aan caadi ahayn xambaarsan: warqad uu Ben-Guriyoon u qoray Garsooraha Maxkamadda Sare ee Mareykanka Louis Brandeis 5 Janaayo 1934, iyo qoraal xusuus-qor ah oo uu u diray 4 Juun 1935.
Labada qoraalba, Ben-Guriyoon waxa uu kaga digayaa faafitaanka caalamiga ah ee Yuhuud-nacaybka waxana uu ka digayaa in Yuhuudda lagu qasbi karo inay ka baxaan dalalkooda. Waxa kale oo uu dejiyay istiraatiijiyad aragti fog leh: si loo xaqiijiyo mustaqbalka dadka Yuhuudda ah, Dhulka Israa‘iil waa inuu ballaariyaa awooddiisa qaadashada soogalootiga, waana in la horumariyaa Naqab. Waxa uu u arkayay keydkii ugu dambeeyay ee weynaa ee dhul, mid ay biyo, degaan iyo hawl-karnimo u beddeli karaan meel ay degaan malaayiin Yuhuud ah.
Dukumiintiyada waxaa lagu soo bandhigay iskaashi dhex maray Machadka Dhaxalka Ben-Guriyoon iyo Machadka Cilmi-baarista Ben-Guriyoon ee Daraasadda Israa’iil iyo Sahyuuniyadda ee Jaamacadda Ben-Guriyoon ee Naqab. Waxaa la daabacayaa markii ugu horreysay.
Warqaddii 1934, oo la qoray kadib markii Naasiyiintu xukunka qabsadeen Jarmalka, Ben-Guriyoon waxa uu ku sharxayaa sida dacaayadda Yuhuud-nacaybka ay ugu faafaysay Yurub oo dhan. Booqasho gaaban oo uu ku tagay Ingiriiska iyo Faransiiska dhexdeeda, waxa uu ku qoray inuu arkay iniinaha dacaayadda Naasiga ee ka dhanka ah Yuhuudda oo si tartiib ah xididdo ugu yeelanaya labada dalba, iyada oo ku dhowaad aan la dareemin.
Uma uusan arag arrintan mid maxalli ah ama ku-meel-gaar ah. Waxa uu fahmay in Yuhuud-nacaybku uu ku faafi karo meel aad uga baxsan xuduudaha Jarmalka, iyo in ummadda Yuhuuddu aysan mustaqbalkeeda ku dhisi karin malo ah in quruumaha kale ay damaanad qaadi doonaan amnigooda. Gunaanadkaas ayaa socdaalka xudun u yeelay fikirkiisa, oo ay weheliso awoodda Dhulka Israa‘iil uu u leeyahay qaabilaadda Yuhuudda lagu qasbo inay guryahooda ka tagaan.
Warqaddu waxay magacawday labo arrimood oo ay tahay inay madaxda Sahyuuniyaddu maanka ku hayaan: dhibaatada dadka Yuhuudda ah iyo awoodda qaadashada ee dalka. Ben-Guriyoon, kuma filnayn oo kaliya in la qiro dhibaatada Yuhuudda ama loogu baaqo Yuhuudda inay soo guuraan. Waxay ahayd in la dhiso kaabayaal dhaqaale, shaqo, iyo degaan si ay u yimaadaan ayna halkan noloshooda uga sameystaan. Waxa uu ku qiyaasay in dalku markaas qaabili karo 50,000 oo Yuhuud ah sannadkiiba, waxana uu ka digay in diyaar-garow waqtigiisa ku yimaada la’aanteed ay dadka Yuhuuddu bixin karaan qiimo culus.
Markii la gaaray Juun 1935, Ben-Guriyoon waxa uu ka soo gudbay su’aasha socdaalka isaga oo u gudbay su’aasha ficilka: xaggee ayaa boqolaal kun oo Yuhuud ah, iyo laga yaabee malaayiin mustaqbalka ah, lagu qaabili karaa? Qoraalkiisa xusuus-qor ee uu u diray Brandeis waxa uu ku furmayaa isaga oo ku dhawaaqaya in dhibaatada ugu daran ee Dhulka Israa’iil ka taagnayd xilligaas ay ahayd dhibaatada dhulka. Waxa uu ka digay in xuduudaha degaanka ku dhowaad la gaaray, iyo in haddii aan la ballaarin dhulalka la heli karo, ay noqon doonto wax aan suurtogal ahayn in la qaabilo dhammaan Yuhuudda lagu qasbay, ama laga yaabo in lagu qasbo, inay ka baxaan dalalkooda.
Jawaabtiisu waxay ahayd Naqab, dhul ballaaran oo ku dhowaad cidlo ah kaas oo uu rumeysnaa inuu lahaa awood aad u weyn. Ahmiyaddiisa ugu weyn, ayuu qoray, waxay ku jirtay xaqiiqda ah in dhulal ballaaran ay macno ahaan ka madhnaayeen dad degan. Iyadoo ceelal la qodayo, ayuu ku dooday, waxay suurtogal noqon doontaa in la abuuro degaan cufan oo baaxad weyn kaas oo meelna laga gaari karin meel kale oo ka tirsan galbeedka Falastiin.
Fikirkani waxa uu ku xiran yahay mid ka mid ah oraahyadiisa ugu caansan: “Haddii aan helno biyaha, waxaan heli doonnaa dhulka.” Ben-Guriyoon waxa uu fahmay in carqabadda ugu weyn ee Naqab aysan ahayn dhul yari balse ay ahayd awoodda bini’aadamka iyo teknoolojiyadda ee lagu beddeli karo saxaraha meel lagu noolaado, wax lagu beerto, lagana shaqeeyo. Aragtidan dhexdeeda, mustaqbalka Naqab ma yeerinayo dabeecadda balse waxa uu ku xiran yahay waxa dadku abuuri karaan oo dhisi karaan.
Kamana uusan joogsan aragti guud oo kaliya. Waxa uu u aqoonsaday Gacanka Eylaad iyo Dooxada Caraaba kuwo muhiimad dhaqaale, siyaasadeed, iyo istiraatiijiyadeed leh. Horraantii 1935, waxa uu soo jeediyay in la aasaaso bulsho Yuhuudi ah oo horseed ah oo ka kooban 50 ilaa 100 degtood meel u dhow Umm Rashaash, oo ku taal Badda Cas, kuwaas oo ku hawlan beeraha iyo kalluumeysiga. Waxa kale oo uu saadaaliyay doorka mustaqbalka ee Eylaad oo ah xiriiriyaha Yurub iyo Aasiya iyo xudun ganacsi iyo mid dhaqaale. Mustaqbalka Yuhuudda, ayuu qoray, waxa uu ku xirnaa degaan beereed baaxad weyn oo laga sameeyo Naqab iyo furitaanka marin shaqo iyo dadaal Yuhuudda ee badda, oo haddii ay degdeg noqotana aad bay u sii wanaagsan tahay.
Eitan Dunietz, oo ah Madaxa Fulinta ee Machadka Dhaxalka Ben-Guriyoon, ayaa sheegay in akhrinta dukumiintiyo la qoray 91 sano ka hor ay tahay mid naxdin leh si sax ah xiriirka ay la leeyihiin xaqiiqada maanta darteed. Ben-Guriyoon waxa uu arkay Yuhuud-nacaybka oo ku faafaya Yurub 1934, ayuu xusay, tani waxayna xoojisay fahamkiisii hore ee ahaa in ummadda Yuhuuddu aysan mustaqbalkeeda ku aamini karin kuwa kale.
Munaasabadda rasmiga ah ee dawladda ayaa la qaban doonaa toddobaadkan Goobta Xabaasha Ben-Guriyoon ee Beeraha Qaranka ee Midreshet Ben-Gurion, iyada oo uu ka soo qaybgelayo Madaxweyne Isxaaq Hersog oo ay weheliyaan wakiillo ka socda dawladda, ciidamada amniga, xubno ka tirsan Kibbutz Sde Boker, qoyska Ben-Guriyoon, iyo dadka degan Golaha Gobolka Ramat Negev.
